VỀ TÍNH DÂN CHỦ TRONG BÁO CHÍ

Trong lĩnh vực báo chí, tính dân chủ biểu hiện trên nhiều khía cạnh, trong đó có vấn đề cung cấp thông tin và công tác bạn đọc.

Thứ nhất, vấn đề cung cấp thông tin của một số tờ báo chưa phản ánh được đầy đủ, trọn vẹn, sâu sắc những điều số đông người dân quan tâm, bức xúc nhất. Nếu có thì một số tờ, một số người viết lại có khuynh hướng “cảm thông” với người quản lý hơn là người dân. Chúng ta đều biết trong quá trình vận động của xã hội hiện nay, không phải lúc nào quyền lợi của người lãnh đạo và quần chúng cũng là một – nhất là những người quản lý còn yếu kém hoặc biến chất. Thay vì vạch ra những sai trái trong công tác điều hành, họ đã tìm mọi cách bao biện cho những việc làm khuất tất. Ví dụ như hiện nay, hai trong số những điều người dân vô cùng bức xúc là tình hình giáo dục và chất lượng những công trình xây dựng, trong đó có các chung cư bị rút ruột. Việc thứ nhất ảnh hưởng nghiêm trọng đến thế hệ tương lai. Việc thứ hai đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhiều người. Những tờ báo có uy tín được số đông bạn đọc ưa thích đã không né tránh, mổ xẻ phanh phui các vấn đề này bằng những bài viết sắc sảo, những phóng sự sinh động, giàu tính chiến đấu.

Không ít tờ có khuynh hướng né tránh những vấn đề này mà họ cho là “gai góc”, “nhạy cảm” vì sợ nếu đề cập sẽ động chạm đến người này, người nọ. Họ chỉ thích nêu những cái vô thưởng vô phạt, bày biện cốt lấp đầy các trang báo. Lại có Tổng biên tập chỉ nhăm nhăm làm đẹp lòng cấp trên bằng việc cho thực hiện những bài liên quan đến mọi bước đi, việc làm của vị đó. Vị cấp trên đi đến đâu, phát biểu, chỉ đạo gì là lập tức có ngay bài kể lại, kèm ảnh chụp rất “oách” và tất nhiên là thêm lời tán tụng. Tôi biết rõ không phải vị nào cũng ưa như vậy. Có vị còn rất bực mình trước điều đó. Một lần, tôi ngồi ở một tòa soạn nọ, đúng lúc có điện thoại từ Văn phòng Bộ gọi xuống cần gặp Tổng biên tập. Tổng biên tập đi vắng. Người phóng viên nghe rồi nói qua điện thoại: “Vâng, em xin nhớ sẽ báo cáo lại ngay với Tổng biên tập là lãnh đạo gọi lên vì bài…”. Sau đó, người phóng viên cho tôi biết: Đồng chí Bộ trưởng rất bất bình về việc dành cả trang báo to đùng để kể lại một chuyến công tác thường kỳ của đồng chí về chỉ đạo cơ sở, lại in kèm những hai ảnh trong khi rất nhiều vấn đề bạn đọc đang quan tâm thì không được đề cập. Tôi nghĩ có lẽ đó sẽ là bài học cho Tổng biên tập.

Nhiều tờ báo dường như đã quên hai yêu cầu lớn của báo chí cách mạng: tính chiến đấu và tính dự báo. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn điều này khi Người đến thăm hoặc làm việc với các cơ quan báo chí, phóng viên. Thực hiện hai yêu cầu này cũng chính là bảo đảm cho báo chí đạt được tính dân chủ vậy.

Thứ hai, công tác bạn đọc chưa được quan tâm ở nhiều tờ báo. Mỗi số, mỗi kỳ, việc dành những diện tích cần thiết, thích đáng để đăng tải những bài viết, ý kiến của bạn đọc là rất cần thiết. Bạn đọc ở đây cần được hiểu với nghĩa rộng. Họ có thể là các nhà khoa học, nhà giáo, chính khách hoặc người lao động ( nông dân, công nhân, các tầng lớp xã hội ). Và cần phải tôn trọng mọi ý kiến, quan điểm của họ về mọi vấn đề của cuộc sống, miễn sao được viết ra với động cơ tốt đẹp và xây dựng. Tất nhiên báo phải định hướng, nhưng không thể là sự độc đoán, áp đặt, sửa bài theo chủ ý của mình. Và cần tôn trọng thông tin đa chiều, thậm chí có thể tranh luận.

Ban Bạn đọc ở nhiều tờ báo mới chỉ thuần tuý là nơi nhận bài, vào sổ, trả lời khi cần, rồi gửi nhuận bút, báo biếu mà ít quan tâm đến việc làm sao để thu hút bạn đọc ở khắp mọi miền tham gia phát biểu trên báo về nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước. Có lẽ việc mở rộng diện tích trên báo có phần ý kiến bạn đọc sẽ bổ ích và thú vị cho độc giả hơn rất nhiều những bài kiểu “lăng xê”, tôn vinh những nhân vật trong lĩnh vực văn nghệ hiện đang rất tràn lan, thiếu chọn lọc, gây phản tác dụng ( người không xứng đáng, tài mỏng, ít cống hiến ). Đã là Ý kiến bạn đọc thì phải là thật, bạn đọc có địa chỉ, được xác định chứ không phải là địa chỉ…ma. Có người làm ở một tờ báo nọ khoe với tôi là vẫn thường xuyên viết để lo lấp đầy bài cho mục Ý kiến bạn đọc ở một tờ báo khác. Sao lại có thể như vậy? Thế thì còn tác dụng gì? Trong khi các vấn đề bạn đọc quan tâm rất nhiều, rất rộng mà lại chỉ do có một người viết thì khác nào “ếch ngồi đáy giếng”.

Để nâng cao và phát huy tính dân chủ trong báo chí, thiết nghĩ đó là những vấn đề cần được các cơ quan báo chí quan tâm.

NGUYỄN ĐÌNH SAN – Người đọc sách

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: